Najważniejsze rodzaje splotów tkackich

Sploty płócienny, satynowy i skośny to podstawowe rodzaje splotów tkanin. W każdym z nich nitki osnowy i wątku przeplatają się w nieco inny sposób. A to przekłada się na właściwości użytkowe oraz wygląd tkanin. Po lekturze tego artykułu dowiesz się, czym wyróżnia się każdy z nich.

Osnowa i wątek — podstawowe pojęcia

Zacznijmy od wyjaśnienia najważniejszych terminów odnoszących się do konstrukcji tkaniny. Ta powstaje z dwóch grup nitek – osnowy i wątku.

• Osnowa – nitki ułożone wzdłuż całej długości materiału. Są umieszczone równolegle do brzegu tkaniny. Tworzą jej szkielet.
• Wątek – nici prowadzone poprzecznie do osnowy, od jednego brzegu tkaniny do drugiego. Przeplatają się z nićmi osnowy według określonego schematu.

Czym jest splot tkacki?

Splot tkacki to sposób, w jaki przeplatają się nitki w tkaninie. Mówiąc inaczej, określa schemat przeplatania, czyli to, w jakiej kolejności nici przechodzą nad i pod sobą. Wpływa na wygląd tkaniny, jej wytrzymałość, elastyczność i fakturę. Grube płótno, delikatny jedwab, niezastąpiona bawełna – w każdym z tych przypadków splot ma kluczowe znaczenie.

Jakie są zasadnicze rodzaje splotów tkanin?

Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje splotów tkackich:

• Splot płócienny – najprostszy, najstarszy i najpowszechniejszy. Stosowany podczas produkcji prześcieradeł płóciennych, pościeli, odzieży, obrusów.
• Splot satynowy – pozwala na stworzenie tkanin o błyszczącej i gładkiej powierzchni. Satynowa pościel, suknie wieczorowe, eleganckie koszule, bielizna: to tylko kilka przykładów jego zastosowania.
• Splot skośny – wytrzymały i jednocześnie elastyczny. Ten sposób tkania stosowany jest podczas produkcji jeansów, ubrań roboczych, odzieży wierzchniej.

Charakterystyka splotu płóciennego

W splocie płóciennym nitki osnowy i wątku przeplatają się regularnie. Każda nitka wątku przechodzi naprzemiennie – nad i pod kolejnymi nitkami osnowy. W efekcie powstaje wzór przypominający szachownicę, który wygląda niemal identycznie po obu stronach materiału. Splot płócienny zwiększa stabilność wymiarową tkaniny i ogranicza przesuwanie się nitek. Takie tkaniny zazwyczaj mają matową powierzchnię, dobrze przepuszczają powietrze i są łatwe w obróbce. Bawełna, poliester, len – to przykłady włókien, z których produkuje się tkaniny o splocie płóciennym.

👉  Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: Co to jest splot płócienny?

Splot satynowy w tkactwie

W przypadku splotu satynowego nitka wątku najpierw przechodzi nad wieloma nitkami osnowy. Następnie chowa się pod jedną z nich. W tym splocie punkty wiązania są rzadkie i równomiernie rozproszone, dzięki czemu brak jest wyraźnego, regularnego przeplatania typowego dla splotu płóciennego. W efekcie prawa strona tkaniny jest miękka i błyszcząca, natomiast lewa – matowa. To dlatego satynowa pościel czy suknie są wyjątkowo delikatne w dotyku.

Tkaniny o tym splocie są lejące, przez co dobrze się układają. Mogą być wykonywane z bawełny, jedwabiu lub włókien syntetycznych, co wpływa na ich właściwości. Satyna z włókien syntetycznych, na przykład poliestru, jest zwykle mniej przewiewna niż jej bawełniany odpowiednik.

Pościel o splocie płóciennym

Splot skośny: kluczowe informacje

Ostatni z podstawowych rodzajów splotów tkackich to splot skośny, określany inaczej jako diagonalny lub twill. Jak sama nazwa wskazuje, nitki układają się w nim na skos, tworząc prążki. Opisując to obrazowo: nitki osnowy i wątku przeplatają się w taki sposób, że punkty wiązania przesuwają się w każdym kolejnym rzędzie. Tkaniny o tym splocie zwykle są trwałe, odporne na zużycie, miękkie w dotyku i dobrze się układają. To dlatego znajduje on zastosowanie przede wszystkim w materiałach użytkowych, takich jak denim, tweed, drelich, gabardyna. 

Rodzaje splotów tkanin: porównanie

Wiesz już, czym różnią się podstawowe rodzaje splotów tkanin. Poniższa tabela pozwoli Ci usystematyzować te informacje:

Sploty pochodne

Sploty pochodne to modyfikacje zasadniczych splotów tkackich. Pozwalają one na uzyskanie bardziej złożonych wzorów.

Pochodne splotu płóciennego

• Splot rypsowy – wyróżnia się wypukłymi prążkami, które powstają dzięki grubszym nitkom wątku bądź osnowy widocznych na powierzchni materiału.
• Splot panamowy – grupy nitek osnowy przeplatają się z grupami nitek wątku, dając efekt regularnej kraty.

Pochodne splotu satynowego

• Sploty wzmocnione – modyfikacje splotu satynowego polegające na zwiększeniu liczby punktów wiązania, co poprawia wytrzymałość tkaniny, ale zmniejsza jej połysk i gładkość.
• Sploty nieregularne – z minimalną liczbą punktów przeplotu. Zwiększają gładkość i połysk tkaniny, jednocześnie zmniejszając jej odporność mechaniczną.

Pochodne splotu skośnego

• Splot skośny prawy – prążki biegną z lewej dolnej do prawej górnej strony. To najczęstsza odmiana splotu skośnego.
• Splot skośny lewy – odwrotność splotu skośnego prawego. W tym przypadku prążki układają się z prawej dolnej do lewej górnej strony. Występuje rzadziej.
• Splot jodełkowy – przypomina zygzak, daje bardzo dekoracyjny efekt. Wykorzystywany zwłaszcza w tkaninach garniturowych i eleganckiej odzieży wierzchniej.
• Splot krzyżykowy – odmiana splotu skośnego, w której kierunki przeplotu krzyżują się ze sobą. Stosowany w obiciach mebli, tkaninach technicznych, koszulach.

Splot nadaje tkaninie określone właściwości, pozwala na uzyskanie rozmaitych wzorów i faktur. Bez niego tekstylia i ubrania nie byłyby wystarczająco trwałe i różnorodne.

FAQ — rodzaje splotów tkackich

Poniżej umieściliśmy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania o rodzaje splotów tkackich.

Jakie są trzy podstawowe rodzaje splotów tkackich?

Trzy najważniejsze sploty tkackie to: płócienny, satynowy i skośny. Są to sposoby przeplatania się ze sobą nitek osnowy i wątku.

Czy satyna to rodzaj splotu?

Satyna to tkanina, która powstaje w wyniku zastosowania splotu satynowego, jednego z podstawowych splotów tkackich.

Jak splot wpływa na właściwości tkaniny?

Splot wpływa na wytrzymałość tkaniny, jej przewiewność, miękkość, sposób, w jaki się układa. Warto pamiętać, że jej właściwości zależą także od rodzaju włókna i gęstości tkaniny.